圣传真道网 › 论坛 › 【网友天地】 › 【圣道杂谈】 › [转帖]中国宗法性传统宗教试探 › 回复 #495
<p class="MsoNormal" align="center" style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; mso-pagination: widow-orphan; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto;"><font size="4"><b><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">问题的提出</span></b><b><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">
<span lang="EN-US"><p></p></span></span></b></font></p><p class="MsoNormal" align="left" style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: left; mso-pagination: widow-orphan; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto;"><font size="4"><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">中国历史上存在过哪几种大的宗教</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">?</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">这个问题似乎是不言而喻的。撇开原始宗教和古代国家宗教</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">(</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">指夏商周三代的宗教</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">)</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">不讲,也撇开普遍而持久存在的世俗迷信不论,在长达两千多年的封建社会里,大的宗教当然有佛教、道教、基督教、伊斯兰教,说得再宽泛一些,还包括各种民间宗教及少数民族传统宗教。儒学算不算宗教</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">?</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">儒学在中国中世纪思想文化中占主导地位,佛、道为之辅翼,其他宗教的影响更无法与它相比。假如儒学是宗教,它便是中国历史上最大的宗教。史家习称</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">“</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">儒、释、道三教</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">”</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">,然而这里的</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">“</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">教</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">”</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">乃是教化之义,非宗教之称。宗教的基本特性是出世性,构造出一个虚幻的世界,认为它能拯救人间的苦难,使人得到解脱。儒家的天命鬼神思想确实包含着某种宗教性,但其基本倾向是入世的,以修身为出发点,以平治天下为最后归宿,所以它不是宗教。历史上凡是离开这一基本轨道而企图使儒学宗教化的儒者,如董仲舒、林兆恩等,都受到正统儒家的批评,未能成为主流派。假如儒学不是宗教,上述佛、道等教便没有哪一种曾经成为中国人的主要信仰。佛教在隋唐时期鼎盛,其影响远远超出僧尼的范围而及于社会各文化领域,然而它的正式信徒也只有数十万人,以后各代也并没有增加很多。儒家信教者比出家人多得多,但在全国人口中仍然占少数,而且这些人又染了多神崇拜之习,信佛只是他们崇拜活动中的一项而已。道教可以说是中国土生土长的大教了,然而它的信徒人数始终比不上佛教,它的宗教活动一般不列入朝典国事,道教信仰在民间影响大,但虔诚的奉教者不多。至于基督教和伊斯兰教,主要在局部地区和某些民族中流行,对于中国的社会生活,并不具有全局性影响。现在的问题是:在中国历史上有没有一种大的宗教一直作为正宗信仰而为社会上下普遍接受并绵延数千年而不绝呢</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">?</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">我认为是有的,这就是宗法性传统宗教。</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">
<p></p></span></font></p><p class="MsoNormal" align="left" style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: left; mso-pagination: widow-orphan; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto;"><font size="4"><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">中国宗法性传统宗教以天神崇拜和祖先崇拜为核心,以社稷、日月、山川等自然崇拜为翼羽,以其他多种鬼神崇拜为补充,形成相对稳固的郊社制度、宗庙制度以及其他祭祀制度,成为中国宗法等级社会礼俗的重要组成部分,是维系社会秩序和家族体系的精神力量,是慰藉中国人心灵的精神源泉。不了解这种宗教和它的思想传统,就难以正确把握中华民族的性格特征和文化特征,也难以认识各种外来宗教在顺化以后所具有的中国精神。</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">
<p></p></span></font></p><p class="MsoNormal" align="left" style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: left; mso-pagination: widow-orphan; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto;"><font size="4"><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">中国宗法性传统宗教在古人心目中占有崇高的地位,它不仅在实际生活中为官方所尊奉,为民众所敬仰,而且为学者和史家所关注。</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">
<p></p></span></font></p><p class="MsoNormal" align="left" style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: left; mso-pagination: widow-orphan; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto;"><font size="4"><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">在《尚书》、《周易》、《诗经》及《春秋三传》中,特别是在《礼仪》和《礼记》中,都有关于早期宗教祭祀活动和祭祀理论的记述。《史记》的《封禅书》,《汉书》的《郊祀志》,《后汉书》的《祭祀志》,对于历来的宗教祭祀活动作了专题的记载。由于宗法性传统宗教越来越与礼俗打成一片,汉以后的官修史书,多将祭祀事项载入《礼志》或《礼乐志》或《礼仪志》,而关于郊社、宗庙的制度与活动又总是放置在诸礼之首位、二位,在内容上占的比重也很大。唐宋以后典志体史书和大型类书,都给予宗法性传统宗教以重要的地位。《通典》中的</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">“</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">礼典</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">”</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">,《通志》中的</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">“</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">礼略</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">”</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">,《文献通考》中的</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">“</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">郊社考</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">”</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">、</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">“</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">宗庙考</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">”</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">,不仅仅汇集了祭礼丧礼的资料,还对古往今来的传统宗教祭祀制度的沿革作了认真的考证。《太平御览》有</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">“</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">礼仪部</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">”</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">,有关宗教祭祀和资料相当丰富。《古今图书集成》更是集古今宗教文献之大成,上起周秦,下至清初,包罗的时间最长。可见古人是极重视传统宗教祭祀的,他们把这种宗教视为最正宗的信仰,作为国家宗教来对待。然而,它却被近现代学者所忽略了。面对如此确凿的历史事实和如此丰富的文献资料,研究中国宗教史的学者似乎是视而不见,大家眼里只有道教和佛教。有些论著涉及到历代的祭祀和丧礼,但多着眼于社会习俗,而不把它当作可以与佛教道教相提并论的正统宗教;或者把它与儒学混为一谈,用儒学宗教化的说法来代替传统宗教祭祀独立存在的客观事实;或者只把它看成是夏商周三代的宗教,秦汉及其以后则付之阙如,似乎这种宗教已经中绝,被佛道教完全取代了。例如王治心的《中国宗教思想史》和香港陈佳荣的《中国宗教史》都是把祭天、祭祖、祭社稷当作战国以前的古代宗教来处理,秦以下便转到佛道教上面,不再提及它,这是令人遗憾的。按照这种写法,便会出现一个奇特的现象:汉代只有迷信而无宗教,因为它处在三代以下,和佛道教兴起</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">(</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">汉末</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">)</span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">之前,这当然是说不通的。</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">
<p></p></span></font></p><p class="MsoNormal" align="left" style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: left; mso-pagination: widow-orphan; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto;"><font size="4"><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">宗法性传统宗教在历史上确实形成为礼俗,影响到人们的日常生活,但它不是一般的礼俗,而是宗教礼俗,具有鲜明的宗教特征。宗教礼俗化就是宗教的世俗化,这是多数宗教的共同趋势,佛道教也不例外,因此不能以此来否定传统信仰的宗教性。宗法性传统宗教与儒学确有交渗的地方,例如儒家经学中的礼学,有很大一部分就是研究祭礼和丧礼的,它是传统宗教的理论基础;一批儒家学者热心于宗教祭祀,不同程度地参与了祭丧之礼的修定和实行;儒学中的天命论和鬼神思想是传统宗教神学的重要内容。但儒学不等于宗教:儒学只是有一定的宗教性,但又有更多的非宗教性,它的轴心不在宗教祭祀,而在修身治国,所以主流派重人事轻鬼神,出现过一批主张无神论的儒者。传统宗教有确定的典章制度,有独立的前后相继的历史传统,为官方所掌握,基本上不受儒学学派分化和儒学思潮起伏的影响。也就是说,儒学有自己的学统,宗教有自己的教统,彼此影响但保持着相对独立的地位。中国宗法性传统宗教也不能混淆于一般的世俗迷信,它不仅有基本的信仰、严格的制度、经常的活动,它还有系统的理论、周备的礼仪,并为历代官方所尊奉,也为全社会所敬信,其正统地位是无可争议的。还要着重指出一点,宗法性传统宗教并非只存在于三代,它不间断地延续了两千多年,而且越往后越加系统完备;研究中国中世纪的宗教而不研究传统的祭天祭祖祭社稷,就不止是部分的短缺,而是主导线索的丧失,其失误是根本性的。</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">
<p></p></span></font></p><p class="MsoNormal" align="left" style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: left; mso-pagination: widow-orphan; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto;"><font size="4"><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span><span style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: 宋体; mso-bidi-font-family: Arial; mso-font-kerning: 0pt; mso-hansi-font-family: Arial; mso-ascii-font-family: Arial;">由此可见,研究宗法性传统宗教非常必要,不弄清楚它,就不足以澄清目前中国宗教研究中的一系列混乱,也就难以开创中国宗教研究的崭新局面,一部综合性的中国宗教史就无从着手进行。现在的任务,并不是由我们研究者利用一些资料把宗法性传统宗教拼凑出来,创造出来;现在所需要的仅仅是由我们研究者重新发现它,如实介绍和正确评价它。至于把它称作什么宗教是在其次的事情。我把它称作宗法性传统宗教自有我的理由,下文将有申述,别人也可以给它起另外的名子,但它是中国历史上客观存在的正宗大教,却是不容怀疑的铁的事实,只是还没有引起我们足够的注意罢了。</span><span lang="EN-US" style="FONT-SIZE: 13.5pt; COLOR: #660099; FONT-FAMILY: Arial; mso-font-kerning: 0pt;">
<p></p></span></font></p>